Waarom diversiteit in boeken zo belangrijk is | Boekenpraat #4

Niet iedereen ter wereld heeft een witte huidskleur, heeft een (slank) lichaam dat aan de maatschappelijke normen voldoet, is hetero en/of zit in het juiste lichaam. Toch zijn hoofdpersonen in boeken meestal wit en hetero. Geen goede afspiegeling van de realiteit, kun je dus wel zeggen.
En daarom is diversiteit in boeken van belang. Dit is waarom dat nog meer belangrijk is en wanneer een boek in de categorie ‘diversiteit’ valt.

Op wat voor manieren een verhaal diversiteit kan bevatten

Er zijn veel manieren waarop een boek meer divers kan zijn. Een lijstje:
• De hoofdpersoon/bijpersoon heeft een andere huidskleur dan wit
• De hoofdpersoon/bijpersoon is homoseksueel of biseksueel
• De hoofdpersoon/bijpersoon is transgender en zit dus niet in het juiste lichaam. Denk aan een jongen die liever een meisje wil zijn, of andersom.
• De hoofdpersoon/bijpersoon valt op een andere manier in de categorie LGBTQIAP+ (Lesbisch, Gay, Biseksueel, Transgender, Queer, Intersekse, Aseksueel, Panseksueel.) In dit artikel van NOS kun je daar meer over lezen.
• De hoofdpersoon/bijpersoon heeft een ander lichaam dan de maatschappelijke norm. Kortom: niet slank, maar wat dikker of obesitas.
• De hoofdpersoon/bijpersoon heeft een ziekte of (psychische) aandoening. Hier hoort van alles bij, van lichamelijk gehandicapte mensen tot mensen met een lichte afwijking zoals autisme.
• Het verhaal overstijgt rolpatronen en stereotypen. Denk aan een meisje dat automonteur wil worden of een jongen die leeft voor ballet. Maar ook de kleinere cliché dingen (‘alleen mannen drinken bier’ of ‘vrouwen houden van winkelen’) kunnen in zo’n boek niet of minder worden genoemd.

Naast het verhaal is het ook goed om te kijken of de auteur zelf LGBT+ is, een PoC is (Person Of Colour, iemand met een andere huidskleur dan wit.) Maar daar kan ik ook een hele blogpost aan wijden, dus ik focus me nu vooral op het verhaal zélf.

Het begint bij kinderboeken

Maar goed, waarom is die diversiteit nu zo belangrijk? Ik vind het persoonlijk belangrijk omdat boeken met diversere personages je eigen wereld verrijken. Door deze verhalen te lezen, begrijp je meer van de belevingswereld van, bijvoorbeeld, iemand met een andere huidskleur dan jou.

‘Door deze verhalen te lezen, begrijp je meer van de belevingswereld van, bijvoorbeeld, iemand met een andere huidskleur dan jou’

En dat begrijpen van een ander begint bij kinderboeken. In dit artikel wordt een onderzoek aangehaald waarin staat dat 80 procent van de karakters in kinderboeken een witte huidskleur heeft. De schrijfster van het artikel vertelt ook waarom zij het zo belangrijk vindt. Hieronder lees je haar quote in het Engels. Maar het komt erop neer dat wanneer kinderen met diversere verhalen in aanraking komen, ze later meer respect hebben voor o.a. mensen met een andere huidskleur dan zichzelf. Als wit persoon kun je nooit alles begrijpen wat een PoC doormaakt, denk aan racisme en discriminatie, maar meer respect hebben door je onder te dompelen in verhalen die met hun belevingswereld te maken kunnen hebben kan wel.

De quote uit het artikel (TheConversation.com):

‘I like to think that if we had more diverse children’s books, featuring a broad range of characters in many different jobs and situations, as well as more diverse role models in the media, young people would feel empowered, and they’d believe that when they grow up, they could be anyone and do anything they wanted. And they’d look at their friends and think the same for them, and they’d grow up respecting and appreciating everyone’s talents.’

ik-geef-je-de-zon-jandy-nelson

Respect en representatie

Naast dat je als lezer, en hopelijk als kind al, dus meer respect krijgt voor mensen die lijken op de diverse personages uit de boeken die je leest, is diversiteit ook belangrijk voor de algehele representatie. Niets fijner dan een boek lezen, waarin je jezelf een beetje herkent toch? Nog liever: je kunt je heel goed identificeren met de hoofdpersoon.

Die twee dingen – jezelf deels herkennen of jezelf bijna volledig identificeren met een hoofdpersoon – zou wat mij betreft iedereen moeten kunnen in een boek. Een homoseksueel personage die de hoofdrol heeft in een verhaal, is bijvoorbeeld extra fijn voor als je zelf twijfelt over je seksualiteit of homoseksueel bent. Flarden van jezelf herkennen is waar het om gaat. Overigens kan dat natuurlijk ook wel als je zelf niet homoseksueel bent, maar de hoofdpersoon in het boek wel. Dat zorgt dan voor meer respect voor de ander, omdat je (hopelijk) denkt: ‘we lijken best op elkaar, ook al heb jij een andere seksualiteit.’ Respect en representatie is waar het om draait. 🙂

Wat vinden jullie van diversiteit in boeken?

3 thoughts on “Waarom diversiteit in boeken zo belangrijk is | Boekenpraat #4

  1. Wat een goed en interessant artikel. Diversiteit is zó belangrijk. Ik ga mijn thesis schrijven over de representatie van ‘the Other’ (dus ook diverse karakters) in kinderboeken, dus ik ben heel erg geïnteresseerd in dit soort artikelen. Ik vind het vooral belangrijk dat kinderen vanaf jongs af aan leren dat niet iedereen hetzelfde is, en dat het niet erg is dat je niet aan de ‘norm’ voldoet. (Als die er al is…) Daarnaast mag iedereen gehoord worden en dus ook in boeken 🙂
    Do onlangs geplaatst…The Secret History – Donna TarttMy Profile

  2. Ik vind het erg goed als een boek diversiteit uitstraalt! Zo krijg je meer mee van die nieuwe belevingswereld. Maar ik denk dat het belangrijkste is, dat de focus daar niet op komt te liggen als het boek wordt uitgebracht. Dat laat juist nog meer de verschillen zien ten opzichte van andere boeken. Terwijl het eigenlijk gewoon normaal hoort te zijn dat er boeken mede een diverse hoofdpersoon worden geschreven. 🙂
    Judith onlangs geplaatst…Bookhaul november 2017My Profile

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge