Blogmas 2: Recensie ‘Bewaar de zomer’

Bewaar de zomer is een autobiografisch verhaal waarin Mathijsen je meeneemt naar de zomers van haar jeugd, die ze doorbracht in een vervallen zomerhuis in Italië. Deze nostalgische scènes worden afgewisseld met fragmenten uit 2020, waarin ze reflecteert op verschillende onthutsende gebeurtenissen die haar zomers in Italië kleurden – de dood van haar vader toen ze nog een jong meisje was, twee seksuele ervaringen die getypeerd kunnen worden als verkrachtingen. In helder proza zonder opsmuk probeert Mathijsen weer grip te krijgen op de taal waarin ze hier haar verhaal doet, ook de taal die haar op deze cruciale momenten in haar leven in de steek liet.

Dit autobiografische boek van slechts 188 pagina’s beslaat een aanzienlijk aantal ‘grote thema’s’. Het boek begint met kinderlijke herinneringen van het vervallen huis dat haar ouders kochten in een klein dorpje in Italië, praktisch een ruïne. Elk jaar dat de familie Mathijsen er terugkomt knappen ze het huis een stukje verder op. Herinneringen aan wandelingen in de prachtige omgevingen worden opgehaald, herinneringen aan haar vader die rustig op het terras een krantje leest. Het huis in Italië is aan het begin van het boek de plek op aarde waar alles net iets zonniger gekleurd is; totdat de vader van Mathijsen overlijdt.

In helder proza zonder opsmuk probeert Mathijsen weer grip te krijgen op de taal die haar op cruciale momenten in haar leven in de steek liet

Moeder en dochter gaan nog steeds elk jaar naar Italië, maar het verlies van vader en echtgenoot tekent de vakanties. Volgend op dit verlies schetst Mathijsen een scène van haar eerste seksuele ervaring, die leest als een verkrachting. Er wordt niet geluisterd naar haar “nee” en plotseling heeft Mathijsen ook deze gebeurtenis te verwerken; ze weet niet goed hoe. De woorden die ze gebruikt tijdens traumatische momenten in haar leven heeft nu aan haar bewezen dat de taal niet toereikend is, dat zij uitgehold van betekenis is.

Wellicht is het daarom dat Mathijsen in deze roman haar verhaal doet in korte, staccato scènes en zinnen. Gedetailleerde en uitgebreide beschrijvingen zijn er niet bij, ze schrijft zo kort en zo precies mogelijk op wat er is gebeurd en wat voor emoties dit bij haar oproept. Dit wekt de indruk dat ze zo goed mogelijk de controle probeert te behouden over de boodschap die ze in haar boek legt en de manier waarop dit bij de lezer aankomt – ruimte voor uiteenlopende interpretaties van de gebeurtenissen is er in dit boek niet. Juist door deze stug precieze beschrijvingen komt de impact ervan des te harder aan. Dat maakt Bewaar de zomer dan ook een zeer lastig boek om te recenseren. Zo openhartig je verhaal doen, zeker zo’n verhaal als dit, vergt durf en lef waar dit boek dan ook zeker van getuigt. Het is een boek dat laat zien dat de meest simpele taal de meest treffende kan zijn – de beknopte zinnen raken meermaals precies de juiste snaar.

Zo openhartig je verhaal doen vergt durf en lef, waar dit boek zeker van getuigt

In dat opzicht kan zeker gezegd worden dat Mathijsen in dit boek een manier heeft gevonden om de taal te herwinnen, op haar eigen voorwaarden. In taal die bijna emotieloos lijkt van soberheid verwerkt ze haar trauma’s, “smeert” ze haar rouw uit over het boek. Maar onder deze ogenschijnlijke emotieloosheid schuilt de prijs die het haar kost om deze gebeurtenissen op te schrijven en te verwerken, en die Mathijsen in dit boek zeer goed invoelbaar heeft gemaakt.