In Christian Berkels nieuwe boek De Appelboom wordt een lange liefdesgeschiedenis die zich afspeelt tegen de achtergrond van de Tweede Wereldoorlog verteld. Alhoewel ik grote verwachtingen had van dit twintigste-eeuwse liefdesverhaal, was het toch niet helemaal waar ik op gehoopt had.

Christian Berkels De Appelboom vertelt de liefdesgeschiedenis van de jonge Sala en Otto die elkaar in Duitsland ontmoeten enkele jaren voor het begin van de Tweede Wereldoorlog. Doordat Sala een Joodse moeder heeft is ze gedwongen het land uit te vluchten, maar dit gaat niet volgens plan. Als vervolgens ook Otto naar het front wordt gestuurd begint het verhaal van twee jonge mensen die met man en macht hun weg naar elkaar terug proberen te vinden, terwijl de impact van de oorlog op hun levens steeds heftiger wordt.

Christian Berkels De Appelboom vertelt de liefdesgeschiedenis van de jonge Sala en Otto

 Alhoewel de opzet van dit verhaal zeer goed klinkt en Berkels toewijding aan het vertellen van het verhaal van zijn moeder bewonderenswaardig is, heeft De Appelboom mij toch niet zo aan weten te grijpen als ik had gehoopt. Dat ligt ten eerste aan het feit dat de achterflap van het boek al veel te veel verklapt met betrekking tot het verloop van het verhaal, en ten tweede aan de zeer verwarrende en ongepolijste schrijfstijl waarmee het verhaal verteld wordt.

Op de achterflap staat: “Deels autobiografische roman over drie generaties van een Duits-Joodse familie: hun levens een testament van de tumultueuze twintigste eeuw”. Als het hierbij gelaten was, was ik dit verhaal heel anders ingegaan: in plaats daarvan beschrijft het stukje achterflaptekst daaronder zo ongeveer elke interessante plotwending die zich vervolgens in het verhaal zal voordoen. Naarmate het verhaal vorderde begon ik steeds minder te hopen dat er nog iets onverwachts zou gebeuren dat ik nog niet op de achterflap had gelezen.

Daarnaast miste dit boek naar mijn mening een samenhangende schrijfstijl: het ene hoofdstuk was geschreven in enorm lange zinnen met een eindeloos aantal komma’s, andere hoofdstukken bestonden uit verzamelingen korte zinnetjes. Boeken moeten het vaak van twee dingen hebben: het plot en de schrijfstijl. Het ene boek focust meer op een gepolijste schrijfstijl waaraan het verhaal ondergeschikt is, het andere boek is plotgericht en bevat een zekere spanningsboog. Nadat de achterflap de belangrijkste plotpunten al verklapt had hoopte ik op een mooie schrijfstijl die dit boek nog enigszins had kunnen redden, dit was helaas niet het geval. De afwisseling tussen extreem lange en extreem korte zinnen maakte het verhaal onnodig lastig om te lezen.

De afwisseling tussen extreem lange en extreem korte zinnen maakte het verhaal onnodig lastig om te lezen

Ook is de narratieve structuur van het verhaal ontzettend verwarrend: het perspectief wisselt steeds zonder aankondiging waardoor ik op verschillende plekken terug moest lezen om te kunnen snappen welke verhaallijn ik nu volgde. Deze perspectiefwisselingen maken het verhaal, vooral in de eerste helft van het boek, zeer onsamenhangend en zorgen ervoor dat het verhaal niet lekker wegleest. Nieuwe verhaallijnen worden amper geïntroduceerd en zorgen zo voor een verwarrende leeservaring. Ik moet hier wel bij zeggen dat dit in de tweede helft van het boek beter wordt: daar is er enkel nog aandacht voor de verhaallijnen van Sala en Otto.

Concluderend is dus te zeggen dat dit niet mijn nieuwe lievelingsboek is. De onsamenhangende, verwarrende schrijfstijl in combinatie met de niets verhullende flaptekst zorgen voor een onbevredigende leeservaring. Mocht het verhaal van Sala en Otto je toch weten te pakken, lees dan zeker door tot de tweede helft van het boek: daar komt er wat meer vaart in het verhaal en vermindert het aantal verhaallijnen waardoor het boek lekkerder wegleest.

 

Christian Berkel
De Appelboom
ISBN 9789400512184
A.W. Bruna Uitgevers, Amsterdam
Vanaf maart 2020 in de boekhandel
https://www.awbruna.nl/boek/romans/christian-berkel/de-appelboom/