‘De poort’: geen daden maar woorden

Boeken waarin praktisch niks gebeurt maar die toch je aandacht weten te behouden? Ze zijn zeldzaam, maar ze bestaan zeker. Soseki Natsume’s De Poort, een Japans modernistisch boek dat voor het eerst verscheen in 1910, is hier een perfect voorbeeld van. Het is precies traag genoeg, waardoor je je niet gaat vervelen tijdens het lezen, en in plaats daarvan van je sokken wordt geblazen door de prachtige schrijfstijl.

De Poort vertelt het verhaal van Sosuke en zijn vrouw Oyone. Ze leven ongestoord en vrijwel geïsoleerd van de rest van de samenleving in een goedkoop huurappartement in Tokio. Na meerdere miskramen hebben ze geaccepteerd dat ze kinderloos zullen blijven, iets waarvan ze denken dat het veroorzaakt wordt door een ‘vloek’. Naarmate het verhaal vordert wordt er stukje bij beetje meer informatie gegeven over de dramatische gebeurtenis uit hun verleden die ervoor heeft gezorgd dat ze geloven dat ze vervloekt zijn.

Zeker de helft van dit boek bestaat enkel uit beschrijvingen van de dagelijkse activiteiten van Sosuke en Oyone. Er lijkt niet echt iets te gebeuren. Niks is echter minder waar: door het dagelijks leven van de twee hoofdpersonen weer te geven ontwikkelt Natsume hun karakters op een langzame en impliciete manier. De Poort is daarom niet echt aan te raden aan lezers die veel actie verwachten wanneer ze een boek open doen: hier zullen ze het niet vinden. De trage snelheid waarmee het verhaal verteld wordt maakt De Poort het perfecte boek voor de stijl georiënteerde lezer. Het boek bouwt langzaam een hele mooie Japanse sfeer op waarbinnen het verhaal van een stel dat moet omgaan met de gewoonheid van hun dagelijks leven zich langzaam ontvouwt.

De trage snelheid waarmee het verhaal verteld wordt maakt De Poort het perfecte boek voor de stijl georiënteerde lezer

Na veel boeken van Haruki Murakami te hebben gelezen, die claimt dat Natsume zijn favoriete schrijver is, heeft het lezen van De Poort mij zeker geholpen om te begrijpen waar Murakami zijn inspiratie vandaan haalt. Het heldere en onversierde proza doet sterk denken aan de boeken van deze Japanse superster. Beide auteurs dwingen hun lezers om tussen de regels door te lezen, en laten de lezers geloven dat het verhaal een bepaalde richting in zal gaan die het uiteindelijk niet in gaat. Het is een schrijfstijl waar je van houdt (of juist niet) omdat het zo onvoorspelbaar is.

De stilistische aspecten van De Poort zijn echter niet de enige reden dat dit boek zo indrukwekkend is. Natsume verweeft een aantal universele thema’s als identiteit, religie en liefde in zijn verhaal waardoor het vandaag de dag nog steeds relevant is, meer dan een eeuw nadat het boek voor het eerst uitkwam. Het is een zeer ambitieus boek, en gezien het feit dat jaren na de dood van de auteur het boek nog steeds gelezen wordt, kan gezegd worden dat het boek succesvol is geweest in zijn doelen.

Natsume verweeft een aantal universele thema’s als identiteit, religie en liefde in zijn verhaal waardoor het vandaag de dag nog steeds relevant is

De Poort is kort gezegd niet zo geschikt voor lezers die van een goed plot vol actie houden. Het is, daarentegen, het perfecte literaire werk voor de lezer die de afwezigheid ervan niet erg vindt. Natsume’s schrijfstijl is traag maar voortreffelijk en zal je geen moment vervelen.

Soseki Natsume
De Poort
ISBN 9789460018503
Karakters, Antwerpen
Vanaf februari 2020 in de boekhandel