Nacht in Caracas van Karina Sainz Borgo beschrijft het verhaal van de 38-jarige Adelaida Falcon ten tijde van de sociale en politieke crisis in Venezuela. Ze heeft zojuist haar moeder begraven en heeft nu geen andere familie meer, afgezien van twee tantes die ze zelden bezoekt: “Die dag ben ik veranderd in mijn enige familie”. Het boek beschrijft de schrijnende omstandigheden waarin de Venezolanen verkeren en de chaos die ‘Commandante Presidente’ en zijn ‘Kinderen van de Revolutie’ in het land veroorzaken.

Het land functioneert niet meer, levensmiddelen zijn schaars en overleven is het enige waar mensen aan kunnen denken. “We werden allemaal achterdochtig en waakzaam, zetten solidariteit om in plundering”. Adelaida neemt de identiteit aan van haar overleden buurvrouw met een Spaans paspoort, Aurora Peralta, om het land te kunnen ontvluchten. Deze scènes worden afgewisseld met flashbacks naar het begin van de crisis, toen Adelaida’s moeder nog leefde. De flashbacks geven achtergrond aan het verhaal en diepen de personages verder uit.

Venezolanen
De politieke leiders van het land worden bewust niet bij naam genoemd, het boek mengt zich dus niet in politieke discussies en beschrijft uitsluitend de gevolgen van de crisis voor gewone Venezolanen. Karina Sainz Borgo is hier erg succesvol in. De plunderingen, het verlies van familie, de anarchistische stemming die er heerst op straat: Borgo beschrijft het allemaal even poëtisch met zinnen als “In de uitzichtloze stad streden we voor een plek om te sterven”. Zonder enige voorkennis van de situatie in Venezuela kan het hier en daar wel nodig zijn om wat achtergrondonderzoek te doen om het verhaal beter in de context te kunnen plaatsen.

De plunderingen, het verlies van familie, de anarchistische stemming die er heerst op straat: Borgo beschrijft het allemaal even poëtisch met zinnen als “In de uitzichtloze stad streden we voor een plek om te sterven”.

Onpersoonlijk
Desalniettemin wordt het grootste gebrek van Nacht in Caracas perfect beschreven in de zin “Ik deed mijn uiterste best om niets van buiten binnen te laten komen”: het boek is onpersoonlijk. Al heeft Borgo duidelijk talent voor het schrijverschap en is het boek een goede manier om een betere blik te krijgen op de erbarmelijke omstandigheden waaronder de Venezolanen leven, Borgo houdt de lezer op afstand door de verschrikkelijke dingen die ze meemaakt zelf amper binnen te laten komen. “Mijn plicht was overleven”. Als gevolg daarvan komt het boek ook niet zo hard aan bij de lezer als het had kunnen doen wanneer ze haar eigen gevoelens vaker en duidelijker omschreven had. Meer intimiteit had het boek een stuk sterker gemaakt.

Sterke boodschap
Nacht in Caracas beschrijft heel mooi wat een crisis met het morele besef van mensen kan doen, maar Borgo schrijft alsof ze voor alle slachtoffers van de crisis spreekt in plaats van het bij zichzelf te houden. Neem zinnen als “We vergaten het mededogen, omdat we vurig verlangden naar de buit van degene met wie het slecht ging.” De boodschap van de zin en de manier waarop het is opgeschreven is sterk, maar door de generaliserende formuleringen (‘we’) voelt het niet vertrouwd aan.

Borgo houdt de lezer op afstand door de verschrikkelijke dingen die ze meemaakt zelf amper binnen te laten komen.

Borgo laat haar lezers sympathie voelen voor de situatie, maar empathie met de hoofdpersoon ontbreekt. Nacht in Caracas slaagt er daarom zeker in om de crisissituatie in Venezuela en de gevolgen daarvan voor de gewone burger krachtig en poëtisch te beschrijven, maar door de onpersoonlijke schrijfwijze raakt het geen gevoelige snaar.  

Karina Sainz Borgo
Nacht in Caracas
ISBN 9789029093538
Uitgeverij Meulenhoff, Amsterdam
Vanaf januari 2020 in de boekhandel
https://www.meulenhoff.nl/producten/nacht-caracas-9789029093538